Franchise Nedir?

FRANCHISE NEDİR?

Bir sistem ürün veya markanın imtiyaz hakkı sahibinin; sistem ve markasını, belirli koşul, belirli bölge ve belirli süreler içinde, işin yönetim ve organizasyonuna ilişkin sürekli disiplin ve destek sağlamak suretiyle belirli bir bedel karşılığında, bağımsız yatırımcılara kullandırmasına dayanan, uzun vadeli ve sürekli bir iş ilişkisidir. Kısaca, Franchise (veya Franchising) bir imtiyaz verme sistemidir.

Franchise sisteminin üç ana unsuru vardır:

Bir Franchise sisteminin bulunması (Marka): Franchise vermek için öncelikle ortada başarılı çalışan bir işletme, denenmiş bir sistem, tanınmış bir marka olmalıdır.
Franchise veren, franchise alana sunulmuş bir iş modeli ve organizasyonu bulunmalıdır. Bu sistemin pazarlanmaya uygun somut ürün/hizmet veya ürünler/pazarlama teknikleri, gayrimaddi mallar ve haklar gibi unsurların bileşiminden oluşan özgünleştirilmiş bir organizasyona dayanması beklenir.
Ancak başarısı kanıtlanmış bir iş başkalarına satılabilir.
Franchise, esasen bir “pazarlama” yöntemidir. Yalnız burada pazarlanan bir ürün veya hizmet değil, bir sistemdir.

Denetim/ Destek(Know-How) : Taraflar aralarında uzun süreli bir sözleşme yaparlar. Franchising sözleşmesi sürekli borç ilişkisi içeren bir sözleşmedir. Bunun anlamı tarafların borçlarının tek veya ani bir edimle değil, sözleşme süresince tekrarlanan birçok edimle ifa edilmesidir. Sistemin uygulama esasları katı ve net olarak sözleşmede belirlenmiştir. Aynı marka altında işletilen her işletmede kalite değiştirilmeden standart ürün ve hizmet sunulur. Hizmet kalitesini sağlamak için başlangıçta ve sonrasında çalışanlara ve yatırımcılara sürekli eğitim, bilgi ve destek (Know-How) verilir. İşletme süresince sıkı denetim uygulanır.

Bedel: Yapılan işi “franchise” olarak adlandırmak için, franchise verenin, franchise alan yatırımcıdan bir bedel alması şarttır. Franchise alan, başlangıçta belli bir miktarı daha sonra da cirosunun belli bir yüzdesi oranındaki tutarı franchise verene ücret olarak öder. Franchise alan, kendi nam ve hesabına çalışan bağımsız bir işletmedir.
Franchise veren ve alan, basitçe iki taraf olarak görünse bile, yetkilerine ve üstlendikleri işlere göre değişik şekillerde adlandırılırlar;

Franchise Veren (Franchisor, Franchiser)

Sistemin ve markanın haklarına sahip olan ve franchise anlaşması ile bu hakları üçüncü yatırımcılara kullandıran kişi veya kuruluştur.
Franchise veren, sistemi kuranın kendisi olabileceği gibi, sadece franchise haklarını satma yetkisine sahip bir başkası da olabilir. Franchise veren, sistemin gereği olan araştırma, eğitim, denetim, vb. gibi destekleri üstlenir.

Franchise Alan (Franchisee)

Sistemin ve markanın haklarını belli bir satış-hizmet noktası ve/veya bölgesi için anlaşma ile alarak uygulayan bağımsız yatırımcıdır.

Bölge Franchise Alan (Area Franchisee)

Franchise veren, pazarın belli yükümlülüklerini ve haklarını belli bir coğrafi alanda bölge franchise alana devreder. Bölge franchise alan bazı sistemlerde alt franchise alanlara işletme açtırabilir, bazı sistemlerde sadece kendisi işletmeler açabilir.

Alt Franchise Alan (Sub Franchisee)

Bölge franchise alan tarafından sistemi ve markayı kullanma hakkı anlaşma ile verilen kişi veya firmadır. Bazı sistemlerde anlaşma doğrudan bölge franchise alan ile alt franchise alan arasında yapılırken, bazı sistemlerde franchise veren anlaşmaya kendisi taraf olmaktadır.

Master Franchise Alan (Master Franchisee)

Yurt dışında geliştirilmiş bir sistem ve markanın belli bir ülkede kullanma haklarını alan kişi veya kurumdur.

Sistem (Franchise System)

Franchise ilişkisi kapsamındaki kural ve görevlerin bütününü tanımlar. Faaliyet konusu perakendecilik işinin yer seçimi, kurulması, işletme prosedürleri, satış teknikleri, markaların kullanımı, personelinin eğitimi, işletmenin denetimi, franchise alanların seçimi, franchise anlaşması gibi konular belirlenir.

İşletme (Store)

Perakende işinin yapılmasına kullanılan fiziki ortamı tanımlar. Genellikle ürün veya hizmet satışında kullanılan mağaza, dükkân, restoran, otel, ofis, depo gibi yapılardır.

Franchise Giriş Bedeli (Royality)

Franchise alanın, sisteme girmek için başlangıçta franchise verene ödediği bedeldir.

Franchise Kullanım Bedeli (Franchise Fee)

Franchise alanın işletme süresince sistemi ve markayı kullanması karşılığında franchise verene ödediği bedeldir. Genellikle aylık bazen haftalık alınan bedel cironun veya karın belli bir oranı olabileceği gibi, aylık sabit bir ödeme de alınabilir.

Reklam Fonu (Advertising Fee)

Çoğu sistemlerde merkezden yapılan marka ve sistemin toplu reklam harcamaları için bir fon kurulur ve işletmelerden katkı bedeli toplanır. Bu bedel genellikle ciro ile orantılı tanımlanır.

 

Avukat Pelin ŞENOL BARUH
BARUH HUKUK DANIŞMANLIK

(Yazının tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilerek bile alıntı yapılamaz.)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here