Franchise Verilirken Dikkat Edilecek Hususlar

FRANCHISE VERİLİRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Franchise verenler üretici ise malını daha iyi sattırmak için, perakendeci ise yatırıma ve yönetime yetişemediği yerlerden gelir elde etmek için bu işi yaparlar, bildiklerini başkalarına öğretir, markalarını paylaşırlar. Franchise veren, öncelikle işletmenin örneğini kendisi başarıyla uygulamalı, para kazanıldığını göstermelidir. Franchise alanların ve markanın başarısını birlikte gözeten bir bölge koruma politikası olmalıdır.

Franchise sisteminde verilecek destekler, eğer franchise alanlar işi bilenler arasından seçilecekse sınırlı tutulabilir ancak bilmeyene iş kurduracaksa seçme, eğitme ve destekleme konusunda franchise veren azami gayreti göstermelidir. Aksi halde başarısızlık franchise alanın değil verenin olur.

Franchise verenin bir yayılma planı olmalı ve buna uygun davranmalıdır. Franchise alanları denetlediği gibi, kendi ekibini ve sistemini de denetlemelidir. Franchise verme öncesinde iyi hazırlık yapılmalı, ürün, marka, yer seçimi, dekorasyon, tedarik yeniden değerlendirilmelidir. Bugünün değil yarının rekabet ortamı göz önünde bulundurularak plan ve fizibilite yapılmalıdır. El kitabı, eğitim ve denetim birbirini tamamlamalı, destek olmalıdır.

Denetim birçok açıdan birden yürütülmelidir. Ürün ve hizmetler, bina ve ekipman, ticari sonuçlar, idari ve mali durum ayrı ayrı ve uzmanları tarafından denetlenmelidir. Operasyonel denetimi yerinde destek anlamında saha elemanları yapmalı, belli aralıklarla operasyonel teftiş anlamında başka bir ekip yürütmelidir. Mali denetimi uzmanlar yapmalı, franchise alanın firmasının mali durumu izlenmelidir. Gizli müşteri ölçümü yapılmalı, belli sıklıkta müşteri gözüyle izlenmelidir.

FRANCHISE ALAN’IN ARAŞTIRILMASI

Franchise Alan’ın araştırılması en önemli aşamadır.

Franchise Alan adayı, öncelikle kendi isteklerini, potansiyelini ve yola çıkıştaki amaçlarını iyi değerlendirmeli, işten ne beklediğini net ifade etmelidir.

Franchise Alan adayları, yapacakları işin karakterlerine uygun olmasına dikkat etmelidirler. İşin başında durmaktan, insanlarla ilişkiye girmekten sıkılmayan, küçük bir ekibe liderlik edip motive etmekten hoşlanan,  kendini de motive etmeyi beceren bir yapıda olmalı.

Kurallara uymaya hazır olmalıdırlar. Kuralların içerisinde gelişmeye açık düşünmek, uygulamadan önce önermek, izin almak ağır gelmemelidir.

İyi yönetici olmalı, işletmeyle, çalışanlarla, tedarikçilerle başa çıkabilmelidirler. İyi satıcı olmalı, müşterilerle bizzat ilgilenmeli, isteklerini veya şikâyetlerini anlamalı ve çözmelidirler.

FRANCHISE VEREN NEYE GÖRE SEÇİM YAPAR?

Esasen franchise satmak, kolay bir iştir. Çünkü markanın büyüsüne, işleyen dükkânların hevesine kapılan girişimciler franchise almak için ısrarcı davranırlar. Zor olan, franchise almak isteyenler arasından en doğru adayı seçmektir. Yanlış seçim sıklıkla kötü işleyen bir dükkân, memnuniyetsiz bir yatırımcı, sürekli sorun çıkaran bir işletme ve eninde sonunda ya kapanan veya devredilen bir franchise demektir.

Maddi yeterlilik, aranan önemli şartlardandır. Franchise işletmenin gerektirdiği yatırımı borçlanmadan yapabilecek gücü olmalıdır. Ödemelerini aksatmamalıdır.

Sorun yaşatmayacak olmak önemli bir kriterdir. Kurallarla ve sistemle uyum içinde çalışacak, franchise verenin çalışanlarıyla ekip havasına girecek, arada destek alamasa da kendi sorunlarını çözebilecek, yerine göre kendi geliştirdiği çözümleriyle sisteme yenilikler getirecek kişiler tercih edilmelidir. Müşteri şikâyeti getirmeyen işletmeler değerlidir. Çoğunlukla müşterilerle doğru yöntemle muhatap olunduğunda şikâyetler anında yerinde çözülür. Franchise alan merkeze şikâyet yansıtmayacak kadar iyi müşteri ilişkileri yürütebilmelidir.

FRANCHISE ALAN NEYE PARA ÖDER?

Franchise verenler, başlangıçta talep ettikleri giriş bedelini bazen belli hesaplara dayandırarak bulurlar, bazen de talebe ve rakiplere bakıp belirlerler.

Franchise zincirine girerken neye para ödendiği şöyle sıralanabilir.

  • Hemen başlayacak, hemen müşterisini bulacak, hemen öğrenilecek hazır bir işe girilmektedir. Bir anlamda hazır iş devralınmış gibi olmaktadır. İşe çok yabancıysanız ve başka türlü giremeyecekseniz, bu devrin değeri sizin için yüksektir.
  • Satılan bir malın belli bir bölgede satış tekelini alınacaktır. Mal kendiliğinden veya az zahmetle satıyorsa, yeterli kar bırakıyorsa, bu bir bedel ödemeyi gerektirecek kadar değerlidir. Eğer siz satmak için aşırı çaba gösterecekseniz, aynı çabayı gösterdiğinizde ne olsa satabiliyorsanız, ürün tekelinin sizin için bir anlamı yoktur.
  • Yıllara dayanan deneyim, el kitabı ve eğitimle aktarılmaktadır. Eğer ortada yazılmış bir kitap, tutarlı bir eğitim, güvenilir bir kadro yoksa söz konusu deneyim var olsa bile aktarılamaz. Kendiniz çabalayıp öğrenmek zorunda kalırsınız. Bunun için bir bedel ödemeniz gerekmemelidir.
  • Ticari sırlar aktarılacaksa, ortada gerçekten sır sayılacak kıymette bir bilgi olmalıdır. Eğer herkesin bildiği, düşük ücretli bir uzmanı alınca erişilen bilgiler söz konusuysa bunun için yüksek bedel ödemek gerekmemelidir.
  • Marka kullanım hakkı belli bir süre için kiralanmaktadır. Eğer marka değerliyse, tüketici nezdinde itibar görüyorsa bu bir değer ifade eder. Tüketici farkında değilse veya umursamıyorsa, markanın değerinden söz etmek olanaksızlaşır. Kendi markanızla iş yapmanız halinde hiç olmazsa günden güne değer kazanacak olan sizin markanız olur.
  • Zorluklar yaşandığında merkezden alınacak desteğin değeri büyüktür. Bazen toplu iş gönderir kar sağlar, bazen akıl verir tasarruf sağlar, bazen sadece önlem aldırır riski yok eder ama muhakkak her franchise alan için farklı değerde bir maddi karşılığı vardır. Eğer ihtiyaç duyduğunuzda destek alamıyorsanız, bu karşılığı yok sayabilirsiniz.
  • Toplu reklam ile önemli bir avantaj sağlanır. Kendi başınıza yapacağınız reklamın değeri toplu reklam yapıldığında daha etkin olacaktır. Eğer firma reklam yapmıyor veya etkisiz reklamlara para harcıyorsa, bu değeri yok saymalısınız.
  • Tedarik kolaylığı, sistemin gereği olması gereken bir avantajdır. Mal az sayıda kaynaktan, kalite, eksik, fire sorunu yaşatmadan temin edilmelidir. Buradan sağlanacak zaman ve yanılma payı tasarrufu maddi bir değer olarak alınmalıdır. Eğer sistemdeki ürünleri franchise alan kendi becerisi ile tedarik etmek zorunda kalıyorsa veya topluca tedarik edilen ürünler kendi bulacağından daha pahalıysa, bu fark derhal eksi hanesine yazılmalı, değerlendirmeye öyle alınmalıdır.
  • Denetim, franchise zincirlerin verimliliğinin güvencesidir. Denetimler yapıcı, yanlışları önleyici, destek olucu mahiyette sürdürülmelidir. Eğer denetim gözlemlere dayanmayan, “teftiş” havasında yapılıyorsa, bu franchise alan için önemli bir değer kaybı ve risk unsurudur.

 

Avukat Pelin ŞENOL BARUH
BARUH HUKUK DANIŞMANLIK

(Yazının tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilerek bile alıntı yapılamaz.)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here